O Anda Ne Yapmalıyım?
Kriz anında çocuk bağırabilir, ağlayabilir, vurabilir ya da “hiçbir şey istemiyorum” diyerek kapanabilir. Bu anlarda çocuk çoğu zaman mantıklı açıklama dinleyemez çünkü duygusu çok yükselmiştir. Bu yüzden hedef “hemen öğretmek” değil, önce güvenliği sağlamak ve duyguyu düşürmek olmalıdır.
Bu sayfada 3 basit yaklaşım var: Her krizde üçünü birden yapmak gerekmez; duruma göre birini seçmek yeterlidir.
Bu sayfada 3 basit yaklaşım var: Her krizde üçünü birden yapmak gerekmez; duruma göre birini seçmek yeterlidir.
Kriz Anında 3 Temel Yaklaşım
1
Just Ask - Sadece Sor
Çocuk hâlâ sizinle bağlantı kurabiliyorsa (size bakıyor, kısa cevap verebiliyorsa) kullanılır. Amaç sorgulamak değil; çocuğun o anki ihtiyacını anlamaktır. Kısa bir soru bile çocuğun “anlaşılıyorum” hissini artırıp krizi küçültebilir.
Kural: Aynı anda tek bir soru sor ve cümleyi kısa tut; amaç sorgulamak değil, çocuğun ihtiyacını yakalamaktır.
Sorulabilecek kısa sorular;
-
“Şu an en zor olan ne?”
-
“Sarılmak mı istersin, biraz alan mı?”
-
“Kızgın mısın, üzgün mü?”
3
Just Listen - Sadece Dinle
Çocuk sakinleşmeye başlamış ve anlatmak istiyorsa, çözüm sunmadan dinlemek en güçlü adımdır. Dinlemek; “haklısın” demek değil, çocuğun duygusunu küçültmeden kabul etmektir. Bu, çocuğun bir sonraki sefer duygu yükseltmeden konuşabilmesine yardımcı olur.
Kural: Çözüm önermek yerine duyguyu kabul edip aynala; çocuk anlatırken düzeltmeye değil, duyulmaya ihtiyaç duyar.
Kullanılabilecek aynalama cümleleri;
-
“Çok sinirlendin.”
-
“Bu sana haksız geldi.”
-
“Şu an zorlanıyorsun.”
2
Just Help - Sadece Yardım Et
Çocuk çok yükselmişse (konuşamıyor, kontrolü yok, zarar riski var) önce yardım gerekir. Bu yardım; uzun konuşma değil, düzenlemeye destek demektir: ortamı sadeleştirmek, güvenliği sağlamak, sakin bir sesle yanında durmak, gerekiyorsa kısa bir mola alanına geçmek.
Kural: Az kelime kullan, sakin ve net kal; önce güvenliği sağla ve çocuğun sakinleşmesine destek ol.
Sorulabilecek kısa sorular;
-
“Buradayım.”
-
“Güvendesin.”
-
“Önce sakinleşiyoruz.”
-
“Vurmana izin veremem.”
Kriz Anında 3 Altın Kural
1
Önce sakinleş
2
Güvenlik her şeyden önce gelir
3
Kriz anı öğretme zamanı değildir
